ZIELONE WROTA

Szlak Tatarski Duży

Szlak daje możliwość poznania tzw. 'polskiego Orientu', czyli miejscowości związanych z 300-letnią historią osadnictwa tatarskiego na ziemiach polskich, w tym obejrzenia jedynych w Polsce drewnianych meczetów pochodzących z XVIII i XIX w. Oprócz kultury islamu na szlaku napotkamy ślady innych kultur i religii, od wieków współtworzących ten rejon Podlasia.


Przebieg szlaku:

 

Kruszyniany - Szaciły - Nietupa - Górany

- Nowa Świdziałówka - Talkowszczyzna - Wierzchlesie - Kamionka Stara - Bohoniki - Szyszki - Sokółka

 

 

Region: Północna Białostocczyzna

Kolor: zielony

Długość: 57 km

Stopień trudności: dosyć łatwy, głównie drogi żwirowe, część asfaltowa, nadaje się do pokonania rowerem lub, po modyfikacji trasy, samochodem.

 

Przebieg szlaku i atrakcje krajoznawcze na trasie

 

Szlak rozpoczyna się we wsi Kruszyniany, słynącej z pięknego drewnianego meczetu prawdopodobnie z połowy XVIII w. oraz z odradzającej się kultury polskich Tatarów, przejawiającej się m.in. w tradycji kulinarnej. W gospodarstwie agroturystycznym "Tatarska Jurta" można skosztować oryginalnych tatarskich potraw.

 

Meczet w Kruszynianach

 

 

Mizar w Kruszynianach

 

Z Kruszynian szlak prowadzi przez miejscowości Sanniki i Szaciły do Nietupy - dawnego folwarku tatarskiego. W połowie drogi do Sannik warto wejść na wieżę widokową znajdującą się ok. 100 m od drogi po prawej stronie (po lewej na tej wysokości znajduje się parking).

 

 

Bobrowe ślady

 

 

Z wieży rozciąga się widok na rezerwat Nietupa, powołany w 1996 r., o pow. 273, 73 ha, obejmujący ochroną częściową dolinę rzeki Nietupa. Większość obszaru pokrywają zbiorowiska łęgowe.  Rezerwat ten jest miejscem bytowania wielu rodzin bobrowych.

 

 

 

 


 

 

 

Przed miejscowością Górany warto odbić w prawo do wymarłej wioski Stara Grzybowszczyzna, z która wiąże się fascynująca historia podlaskiego proroka Eliasza Klimowicza...

 

Szlak prowadzi cały czas przez Puszczę Knyszyńską, z jej strzelistymi sosnami, zwanymi sosnami supraskimi, bądź masztowymi, a to ze względu na ich szczególne właściwości, dzięki którym były używane w wiekach średnich do budowy statków.

Mijamy Talkowszczyznę - kolejną wieś o tatarskich korzeniach - oraz Wierzchlesie - dużą wieś na skraju Puszczy Knyszyńskiej, w której króluje drewniane budownictwo ludowe. We wsi stoi prawosławna cerkiew p.w. św. Jerzego z XIXw. oraz kaplica rzymsko-katolicka.

Przechodząc przez długą wieś, tzw. "ulicówkę", Kamionkę Starą, dochodzimy do drugiej wsi tatarskiej z meczetem - do Bohonik.

 

Meczet w Bohonikach

Cmentarz muzułmański - mizar - w Bohonikach

Stary kamień nagrobny na mizarze

Mizar w Bohonikach

   

Wędrówkę kończymy w Sokółce. Warto tam obejrzeć między innymi zbiory  Muzeum Ziemi Sokólskiej, w którym obszerną część zajmują rekwizyty związane z osadnictwem tatarskim.

 

 

Muhiry (wersety z Koranu) wykonane w ceramice

Tablica astrologiczno -

magiczna z XIX w.