ZIELONE WROTA

Szlak im. Włodzimierza Puchalskiego

Trasa szlaku prowadzi doliną środkowej Narwi, prezentując jej walory przyrodniczo -krajobrazowe i historyczno-kulturowe pogranicza Mazowsza i Podlasia. Znaczny odcinek szlaku /25 km/ wiedzie przez Narwiański Park Narodowy, a tym samym daje możliwość poznania tzw." polskiej Amazonii". Patron szlaku – Włodzimierz Puchalski był jednym z najwybitniejszych fotografów przyrody polskiej, uwieczniającym świat roślin i zwierząt dolin Narwi i Biebrzy. Ukuł pojęcie "bezkrwawe łowy"


Przebieg szlaku:

Łapy Osse - Płonka Kościelna - Łupianka Stara
- Bokiny - Jeńki - Waniewo - Kurowo - Pajewo - Broniszewo
- Stelmachowo - Tykocin - Morusy - Góra

 

 

Region: Dolina Narwi

Kolor: czerwony
Długość: 53 km
Stopień trudności: łatwy

 


Przebieg szlaku i atrakcje krajoznawcze na trasie

 

Wędrówkę rozpoczynamy w Łapach-Ossych, tu rownież spotykamy zielone znaki  pieszego szlaku kolejarzy prowadzącego do Suraża.

 

Łapy Osse - osiedle kolejowe


Pierwotnie - tereny obecnych Łap stanowiły folwarki, zaścianki drobnej szlachty mazowieckiej, do dnia dzisiejszego świadczą o tym nazwy dzielnic miasta-Wity, Pluśniaki, Dębowizna, Szołajdy. Rozwój miasta następuje od II-giej połowy XIX wieku, kiedy te tereny przecina linia kolejowa Warszawa-Białystok.

 

Po czterech kilometrach marszu dochodzimy do Płonki Kościelnej - jednego z podlaskich sanktuariów maryjnych z cudownym obrazem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Przed kościołem – pomnik kóla Jana III Sobieskiego, a w jego pobliżu cudowne źródełko na Łasku, do  którego prowadzi droga z piętnastoma kapliczkami tajemnic różańcowych.

W Płonce spotykamy czerwone znaki szlaku rowerowego obwodnicy narwiańskiej.
Dalej, po kilometrze wchodzimy do Płonki Strumianki leżącej w strefie otuliny Narwiańskiego PN. Kolejne pięć kilometrów szlaku prowadzi nas polnymi drogami do Łupianki Starej, gdzie warto zwrócić uwagę na stare budownictwo drewniane.
Przez cały czas wędrówki towarzyszą nam ciekawe krajobrazy narwiańskiej doliny, szczególnie interesujące z mijanych wzniesień, pagórków. Jeden z takich punktów widokowych znajduje się w Bokinach /16-ty kilometr trasy/. Sama wieś położona na wysokim brzegu Narwi, stanowi węzeł rowerowych  szlaków turystycznych-podlaskiego szlaku bocianianiego, szlaku podmiejskich rezydencji. Tu również można przenocować w kwaterach agroturystycznych, lub schronisku  szkolnym.
Przez Jeńki docieramy do Waniewa /25-ty kilometr/, jednej z najstarszych miejscowości na opisywanym szlaku. Pierwsze wzmianki o niej pochodzą z I-ej połowy XV wieku, kiedy to znajdowała się tu przeprawa przez Narew, której bronił gród. Został on zniszczony w trakcie walk pomiędzy Radziwiłłami i Gasztołdami w latach dwudziestych XVI wieku. Spowodowało to przesunięcie traktów handlowych, a tym samym spadek znaczenia miasta.
  
Przed nami kolejne sześć kilometrów szlaku, którym docieramy do Kurowa -siedziby dyrekcji Narwiańskiego Parku Narodowego (zdjęcie w nagłówku).
Tu warto zaplanować dłuższy postój. Można odwiedzić ekspozycję muzealną Narwiańskiego PN, znajdującą się w odrestaurowanym XIX-wiecznym dworku, przespacerować się po otaczającym go parku, lub  ścieżkach przyrodniczych, poprowadzonych na drewnianych kładkach wzdłuż koryta i starorzeczy Narwi, bądź skorzystać z wypożyczalni kajaków i udać się na krótką przejażdżkę po rzeczce Kurówce.

 

Kurówka - dopływ Narwi w Kurowie

 

Godne uwagi są również XIX-wieczne zabudowania folwarczne, a zwłaszcza  młyn mechaniczny i dom młynarza z okresu międzywojennego. W Kurowie ponownie spotykamy czerwone znaki rowerowego podlaskiego szlaku bocianiego.
Dalsza trasa prowadzi przez Pajewo, Broniszewo, Stelmachowo do średniowiecznego grodziska pod Tykocinem. Przechodząc koło odrestaurowanego wiatraka, ulicą Jordyka wchodzimy na rynek  najstarszego podlaskiego miasta.Tu spotykamy znaki pieszych szlaków: zielonego im. Zygmunta Glogera, żółtego im. Łukasza Górnickiego i niebieskiego królowej Bony.
Przed nami interesujące zabytki: barokowy kościół pw. Św. Trójcy, alumnat- najstarsza zachowana budowla, pomnik Stefana Czarnieckiego-jeden z pierwszych na ziemiach polskich. Warto również pamiętać o renesansowej synagodze/ obecnie oddział Muzeum Podlaskiego/ oraz zabudowaniach dawnego klasztoru bernardynów, znajdujących się nieco poza przbiegiem szlaku.


Przekraczamy most na Narwi, z którego rozpościera się ciekawa panorama  rzeki i miasta. Następnie obok restaurowanego XVI-wiecznego zamku  obronnego Zygmunta Augusta, drogą wśrod nadrzecznych łąk idziemy do  Morus.

 

 

Renesansowy zamek

Zygmunta Augusta w odbudowie

Chata Wł. Puchalskiego w Morusach

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Tu znajduje się chata Włodzimierza Puchalskiego, w której fotograf mieszkał podczas swych "bezkrwawych łowów" /obecnie własnośc prywatna/. Kolejny etap wedrówki prowadzi nas nadnarwiańskimi łąkami do Góry. Jest to pięćdziesiąty trzeci kilometr szlaku i jego koniec. We wsi spotykamy niebieskie znaki szlaku pieszego królowej Bony, którym możemy kontynuować wędrówkę do Puszczy Knyszyńskiej.

 

Istniejąca baza noclegowa umożliwia wedrówkę szlakiem w czasie dwu-, trzydniowej wycieczki, a dogodna komunikacja autobusowa - jego podział na odcinki jednodniowe.

 

Białystok dn. 19.10.2006 r.

opracował Adam S. Szepiel
                  przodownik turystyki pieszej PTTK
                  znakarz nizinnych szlaków turystycznych PTTK