ZIELONE WROTA

Szlak Włókniarzy

Szlak biegnie przez miejsca nawiązujące do włókienniczych tradycji okolic Białegostoku oraz daje mozliwość poznania krajobrazów nadnarwiańskich, ponieważ wiedzie obrzeżami otuliny Narwiańskiego Parku Narodowego.


 

Przebieg szlaku:
Fasty – Dzikie – Żółtki – Choroszcz – Kościuki – Niewodnica Kościelna – Tołcze – Dobrowoda – Bojary –Suraż – Zawyki – Doktorce – Strabla

 

Region: Dolina Narwi

Kolor: niebieski

Długość: 60 km

 

Przebieg szlaku i atrakcje krajoznawcze na trasie

 

Wędrówka rozpoczyna się w miejscowości Fasty, kojarzonej głównie z niegdyś prężną fabryką włókienniczą. Mijając cerkiew i zabytkową kaplicę cmentarną wchodzimy w las, gdzie znajdujemy miejsce martyrologii z II wojny światowej. Przez miejscowość Dzikie, idąc wzdłuż rzeki Supraśl, dochodzimy do Żółtek. Szlak przekracza tu przez bardzo ruchliwą szosę warszawską i kieruje się do Choroszczy. W parku pałacowym Branickich styka się z zielonym szlakiem im. Z. Glogera. Niebieski szlak Włókniarzy prowadzi dalej wzdłuż najciekawszych zabytków Choroszczy, m.in. kościoła podominikańskiego, klasztoru oraz cerkwi. Kierując się na pd-zach. wychodzimy z miasta i docieramy do wsi Kościuki, której nazwa pochodzi prawdopodobnie od imienia Konstanty. W okolicy tej wsi znajdują się 2 cmentarzyska średniowieczne, a w samej wsi - pomnikowe drzewa.

Przez Gajowniki i Czaplino szlak prowadzi do Niewodnicy Kościelnej.

Przez wieś Tołcze dochodzimy do Markowszczyzny, gdzie w 1824 r. powstała pierwsza na Białostocczyźnie fabryka włókiennicza.

Przez Dobrowodę (kurhan średniowieczny), Turośń Dolną, która na przełomie XV i XVI w. została jako folwark nadana Mikołajowi Radziwiłłowi, a w której znajduje się drewniany wiatrak z 1920 r. i zespół wsi Borowskie (Żaki, Cibory itd.) turysta dociera do Suraża. Odkrycia archeologiczne dowodzą, że ludzie żyli w tym miejscu już 9000 – 8300 r. p. n. e..  Osadnictwo to podupadło w XIII w., gdyż było wyniszczone najazdami Jaćwingów. Odradziło się dopiero w XV w., z tego czasu pochodzi tez do dziś widoczny podział miasta na część ruską – leżącą na prawym brzegu Narwi i lacką – lewobrzeżną.
Prawa miejskie Suraż uzyskał w 1445 r. Po kolejnych etapach rozwoju miejscowości w roku 1807 w wyniku pokoju w Tylży miasto znalazło się po dwóch stronach granicy państwowej, pomiędzy Prusami a Księstwem Warszawskim. Miasto podupadło i straciło na znaczeniu. Odzyskało prawa miejskie po odzyskaniu niepodległości.
Układ urbanistyczny miasta zachował się od XV – XVI w. Warto zobaczyć
kościół murowany z lat 1873 – 1876 pod wezwaniem Bożego Ciała, z cudowną figurą Jezusa Nazareńskiego, który ma perukę z prawdziwych włosów oraz jest przebierany w różne szaty liturgiczne. Obok znajdują się: drewniana plebania, organistówka i spichlerz z początku XX wieku.
Zachował się tu też kirkut z kilkunastoma dobrze zachowanymi macewami.
Ciekawostką jest tu Muzeum Archeologiczno – Etnograficzne założone przez rolnika Władysława Litwińczuka, który przez całe życie kolekcjonował znaleziska archeologiczne obrazujące przeszłość tych ziem.

 

Kaplica w Zawykach

 

Z Suraża szlak prowadzi do wzdłuz Narwi przez Zawyki - miejscowości z ciekawą modrzewiową kaplicą p.w. Imienia Maryi , Doktorce, gdzie znajduje się znany ośrodek wypoczynkowy włókniarzy do Strabli. Jest to osada przykościelna, jej właściciel Adam  Turowski ufundował tu kościół w 1617, który zachował się do dziś. Przy kościele dzwonnica z wieku XVIII. Znajduje się tu także murowany pałac z zespołem podworskim z 1617 roku (obecnie własność prywatna), obok pałacu drewniany lamus z 1792 r., kuźnia, obora i czworaki z końca XIX w.