ZIELONE WROTA

Choroszcz (pow. białostocki)

Miasto położone nad rzeką Horodnianką słynie przede wszystkim z pięknej letniej rezydencji rodu Branickich, jednak w świadomości mieszkańców okolicznych miast równie szybko jest kojarzone ze szpitalem psychiatrycznym.


 

 

W połowie XV w. tereny te otrzymał Piotr z Gumowa, który założył tu wieś. Od końca XV w. Choroszcz należała do rodu Chodkiewiczów (prawa miejskie to 1507 r.), a później Paców. Ci ostatni sprowadzili do miasta zakon dominikanów, który prowadził tu bardzo dobrą szkołę. Po pożarach w XVII i XVIII w. miasto podupadło i straciło znaczenie na rzecz Białegostoku, którego właściciel - Jan Klemens Branicki - ufundował w Choroszczy kościół, szpital "dla sześciu bab i siedmiu dziadów", unicką cerkiew oraz kazał wybudować piękną barokową rezydencję letnią wraz założeniem parkowym, poprzecinanym malowniczym systemem kanałów.  

Choroszcz przeżyła jeszcze jeden moment świetności - w poł. XIX w. była dużą osadą fabryczną z jedną z największych w owych czasach fabryk sukna i kortów. Właścicielem został August Christian Moes. Od 1930 r. w budynkach pofabrycznych mieści się szpital psychiatryczny.

 

Cerkiew p.w. MB Opiekuńczej

Kościół i klasztor podominikański

 

 

 

 

Warto zobaczyć mi.n. zespół  klasztorny dominikanów z XVIII w. obejmujący kościół p.w. śś. Jana Chrzciciela i Szczepana oraz dawny klasztor. Późnobarokowy kościół zakonny zbudowany został w latach 1753 – 1756, według projektu Jana Henryka Klemma, a ufundowany przez Jana Klemensa Branickiego. Jest to budowla jednonawowa o sklepieniu kolebkowym, jedynie w zakrystii i kruchcie zachodniej znajduje się sklepienie krzyżowe. Wnętrze kościoła zachowane w klimacie rokokowym. W 1938 roku kościół spłonął, dwa lata później został zburzony. W 1945 r. nastąpiła odbudowa kościoła. Klasztor pochodzi z roku 1763 z kostnicą i ogrodzeniem z tego samego okresu. Oprócz tego nie wolno pominąć cerkwi parafialnej p.w. MB Opiekuńczej, cmentarza żydowskiego z pocz. XIX w.; Najwieksze wrażenie robi jednak zespół pałacowy Branickich z pałacem i parkiem oraz zespół Fabryki Sukna i Kortów Moesa, obecnie szpital, z końca XIX w. składający się z 12 budynków fabrycznych, wieży ciśnień, bramy wjazdowej.

 

 

Fragment zabudowań Fabryki Moesa
- stajnia

Park pałacowy w Choroszczy

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

www.choroszcz.pl

www.choroszcz.iq.pl

Muzeum Wnętrz Pałacowych