ZIELONE WROTA

Stan czystości rzek województwa podlaskiego

W 2005 roku Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Białymstoku zrealizował na terenie województwa podlaskiego program badań wód powierzchniowych płynących. Zakres i sposób prowadzenia badań monitoringowych uzależniono od sposobu użytkowania wód, a także od charakteru ich zagrożenia lub ochrony.


Podstawą programu badań wód był Program Państwowego Monitoringu Środowiska na lata 2003-2005, opracowany przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska i zatwierdzony przez Ministra Środowiska oraz „Program monitoringu środowiska województwa podlaskiego w latach 2004-2005" opracowany przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Białymstoku i zatwierdzony przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.


 

Zasadniczym celem przedmiotowych badań było stworzenie podstaw do podejmowania działań na rzecz poprawy stanu wód oraz ich ochrony przed zanieczyszczeniem, w tym ochrony przed eutrofizacją powodowaną wpływem sektora bytowo-komunalnego i rolnictwa, ochrony przed zanieczyszczeniami przemysłowymi, zasoleniem i substancjami szczególnie szkodliwymi dla środowiska wodnego.



Zasady prowadzonego monitoringu wód w 2005 roku na obszarze województwa podlaskiego uwzględniały badanie i ocenę jakości wód w sposób odpowiedni do celów jej użytkowania i prowadzonej działalności na obszarze zlewni.


Badania objęły:

  • monitoring wód dla celów ogólnej oceny jakości wody, w tym stopnia eutrofizacji poprzez badania stężeń związków azotu i fosforu oraz w celu określenia odcinków wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych,
  • monitoring substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego,
  • monitoring jakości wód przeznaczonych do bytowania ryb, skorupiaków i mięczaków w warunkach naturalnych,
  • monitoring wód prowadzony w ujęciach zaopatrujących ludność w wodę do spożycia oraz w obszarach ochronnych zbiorników wód śródlądowych,
  • monitoring jakości wód granicznych.

Na terenie woj. podlaskiego:

  • nie występują obszary wrażliwe na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych,
  • wskazano jedno ujęcie powierzchniowe wód płynących, zlokalizowane na rzece Supraśl, której część zlewni stanowi obszar ochronny ujęcia i powinna być monitorowana pod kątem zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia,
  • na terenie województwa znajduje się 313 obiektów (rzek, jezior, zbiorników wraz z dopływami) przeznaczonych do bytowania ryb karpiowatych oraz 30 obiektów przeznaczonych do bytowania ryb łososiowatych w warunkach naturalnych oraz umożliwiających migracje ryb.

W roku 2005 monitoringiem objęto rzeki, które zgodnie z rozporządzeniem w sprawie klasyfikacji wód spełniają, co najmniej jeden z warunków:

  • posiadają zlewnie o powierzchni większej niż 2 500 km2;
  • posiadają zlewnie o powierzchni mniejszej niż 2 500 km2, lecz są ważne ze względu na dynamikę przepływu wody;
  • przekraczają lub stanowią granice państwa;
  • stanowią podstawę oszacowania wielkości ładunków zanieczyszczeń przekraczających granice państwa lub wprowadzanych do środowiska morskiego Bałtyku;
  • są istotne dla międzynarodowych programów wymiany informacji.

 

Badaniami objęto następujące rzeki:

  • Narew z większymi dopływami w granicach województwa (w tym z dopływami istotnymi dlajakości wód na terenie Narwiańskiego Parku Narodowego, tj. Awissą, Lizą, Turośniankąi Czaplinianką),
  • Orlankę (d. Narwi) w profilu ujściowym,
  • Horodniankę (d. Narwi) w profilu ujściowym,
  • Supraśl (d. Narwi) na całej długości z większymi dopływami: Sokołdą, Czarną i Białą w profilach ujściowych,
  • Czarną (d. Supraśli) i Czapielówkę (d. Czarnej) na całej długości,
  • Biebrzę (d. Narwi) w profilu ujściowym,
  • Ełk (d. Biebrzy) na całej długości w granicach województwa,
  • Jabłonkę na całej długości i Gać (d. Narwi) w profilu ujściowym,
  • Łomżyczkę (d. Narwi) na całej długości,
  • Pisę (d. Narwi) w profilu ujściowym,
  • Łabnę (d. Skrody) na całej długości,
  • Krynkę (d. Niemna) na całej długości w granicach państwa,
  • Łosośną (d.Niemna) na całej długości w granicach państwa,
  • Nurzec (d. Bugu) w profilu ujściowym,
  • Kamionkę (d. Bugu) w profilu ujściowym,
  • Brok (d. Bugu) na całej długości w granicach województwa,
  • Czarną Hańczę (d. Niemna), na odcinku między jeziorem Hańcza a jeziorem Wigry,
  • Rospudę-Nettę (d. Biebrzy) na odcinku od jeziora Bolesty do ujścia do Biebrzy,
  • Szczeberkę (d. Netty) w profilu ujściowym,
  • Marychę (d. Czarnej Hańczy) na odcinku od jeziora Sejny do granicy państwa,
  • rzeki w przekrojach granicznych: Świsłocz (d.Niemna), Leśną Prawą (d.Leśnej), Szeszupę (d.Niemna), Szelmentkę (d.Szeszupy), Marychę (d. Czarnej Hańczy) badane we współpracy z Litwą i Białorusią.

PODSUMOWANIE WYNIKÓW BADAŃ


Łącznie w roku 2005 na terenie województwa podlaskiego dokonano oceny jakości wód 32 rzek w 75 przekrojach pomiarowo-kontrolnych.

 

Wyniki tych badań można przedstawić w następujący ujęciu:

 

I. Klasyfikacja ogólna czystości wód:

  • brak wód o bardzo dobrej i dobrej jakości (IiII klasy czystości),
  • woda zadawalającej jakości (III klasa czystości) wystąpiła w 28 profilach pomiarowych (tj. 37% profili zbadanych) m. in. na rzekach: Rospuda -Netta na całej długości i jej dopływ rz. Szczeberka; Szeszupa, Szelmentka, Czarna Hańcza w 2 punktach pomiarowych, Marycha (wodowskaz Zelwa), Łosośna (m. Kundzin), Krynka powyżej Krynek, Łabna (m.Kolno I), Pisa i Ełk w profilach ujściowych, rzeka Czarna d. Supraśli w obu punktach pomiarowych, Supraśl (powyżej m. Supraśl, w m. Nowodworze i Jurowcach), Narew (w m. Babia Góra, Bokiny, Strękowa Góra i Nowogród).
  • woda o niezadowalającej jakości (IV klasa czystości) wystąpiła w 39 profilach pomiarowych (52% profili zbadanych), m. in. na rzekach: Narew prawie na całej badanej długości (w 12 na 16 stanowiskach), dopływach rz. Narew na terenie Narwiańskiego Parku Narodowego (rz. Turośnianka, Czaplinianka, Awissa, Liza), w profilach ujściowych takich rzek jak: Orlanka, Horodnianka, Biebrza, Gać, oraz Jabłonka w m. Wola Zambrowska, rzeka Łomżyczka na całej długości, Ełk w m. Grajewo i Osowiec, Supraśl w m. Mościska, poniżej Gródka i w m. Dzikie, rzeka Sokołda w profilu ujściowym, Czapielówka d. Czarnej na całej długości, Nurzec i Kamianka w profilach ujściowych, Świsłocz w m. Bobrowniki, Łosośna w m. Kowale i rzeka Marycha od Sejn do jez. Pomorze.
  • woda złej jakości (V klasa czystości) wystąpiła w 8 profilach (11% profli zbadanych) m. in. Na rzekach: Supraśl (poniżej Michałowa), Biała d. Supraśli (na ujściu), Jabłonka (m. Nagórki), Łabna (m. Kolno II), Leśna i Krynka na ujściu oraz Brok na całej długości.

II. Klasyfikacja przydatności do bytowania ryb w warunkach naturalnych:

  • na 75 przebadanych przekrojów pomiarowo - kontrolnych w żadnym jakość wód nie spełnia kryteriów wskaźników określonych jako właściwych warunków do bytowania ryb, zarówno karpiowatych jak i też łososiowatych. W większości przypadków na negatywną ocenę miały wpływ przekroczenia wskaźników: stężeń azotynów i fosforu ogólnego, tlenu rozpuszczonego, a w niektórych punktach dodatkowo BZT5, azotu amonowego i sporadycznie amoniaku niezjonizowanego.

III. Klasyfikacja wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych:

  • na obszarze woj. podlaskiego nie wystąpiły odcinki rzek spełniające kryteria wód zagrożonych zanieczyszczeniami ze źródeł rolniczych.

IV. Klasyfikacja wód podatnych na eutrofizację:

  • na 75 zbadanych profilipomiarowych, 20 jest podatnych na proces eutrofizacji (27% profili zbadanych).

V. Klasyfikacja wód powierzchniowych przeznaczonych do zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia:

  • na terenie województwa podlaskiego istnieje jedno ujęcie powierzchniowe wód płynących, zlokalizowane na rzece Supraśl w Wasilkowie, zaopatrujące w wodę aglomeracje białostocką. Część zlewni Supraśli stanowi obszar strefy ochronnej ujęcia. W roku 2005 była ona monitorowana pod kątem jakości wód do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do picia. Wyniki badań wykazały wody kategorii A2 we wszystkich objętych badaniami punktach tj. powyżej m. Supraśl, Nowodworze i Jurowce.