ZIELONE WROTA

rezerwat KULIKÓWKA

Rezerwat florystyczny położony w dolinie rzeczki Kulikówka, na zachodnim obrzeżu Puszczy Knyszyńskiej. Chroni las łęgowy wzdłuż cieku ze stanowiskiem rzadkiej paproci pióropusznika strusiego, dorastającego tu do 1,5 m wysokości.


Powierzchnia (ha): 10,88

 

Rok utworzenia: 1987

 

Powstały na podstawie aktu:
Zarządzenie MOŚiZN z 19.02.1987 r. (M.P. Nr 7, poz. 55)

 

Cel ochrony:
Zachowanie fragmentu doliny strumienia Kulikówka w Puszczy Knyszyńskiej ze stanowiskiem pióropusznika strusiego.

 

Opis:
Typ rezerwatu: florystyczny.
Położony jest na zachodnim obrzeżu Puszczy Knyszyńskiej, na terenie Nadleśnictwa Dojlidy, w obrębie Katrynka, przy szosie wiodącej z Białegostoku do Grajewa, w odległości 6 km na południowy wschód od Knyszyna. Dojazd autobusem PKS do przystanku Kozińce, 2 km na południowy wschód od rezerwatu lub do przystanku Chraboły około 1,5 km na północny-zachód od rezerwatu.

Celem rezerwatu jest ochrona fragmentu doliny strumienia Kulikówka z bogatym stanowiskiem rzadkiej paproci - pióropusznika strusiego Metteucia struthiopteris, rosnącej w warunkach naturalnego lasu łęgowego. Pióropusznik strusi występuje licznie w łęgu gwiazdnicowo-olszowym Stellario-Alnetum nad brzegami strumienia płynącego naturalnym korytem z licznymi zakolami. Szczególnie rozległe zwarte płaty tworzy pióropusznik strusi, w zakolach strumienia osiągając wysokość do 1,5 m. Łęg gwiazdnicowo-olszowy odznacza się dość zwartym drzewostanem złożonym z olszy czarnej z niewielką domieszką świerka. Miejscami na samym brzegu strumienia spotyka się też wierzbę kruchą Salix fragilis i lipę drobnolistną Tilia cordata. Warstwa krzewów rozwinięta jest dość słabo. Jej głównym składnikiem jest leszczyna Corylus avellana z niewielką domieszką czeremchy zwyczajnej Padus avium, trzmieliny zwyczajnej Evonymus europaea i porzeczki czerwonej Ribes spicatum. W warstwie ziół dominuje pióropusznik strusi. Towarzyszą mu występujące w większych ilośćiach: podagrycznik pospolity Aeogopodium podagraria, kokorycz pełna Corydalis solida, gwiazdnica gajowa Stellaria nemorum, pokrzywa zwyczajna Urtica dioica i kilka innych. Warstwa mchów nie wykształca się wcale. W miejscach, gdzie pióropusznik strusi nie występuje, warstwa ziół ma mniejszy stopień pokrycia, a jej głównymi składnikami są: podagrycznik pospolity, gwiazdnica gajowa i pokrzywa zwyczajna. Łęg gwiazdnicowo- olszowy w typowy sposób wykształca się przy brzegu strumienia i w jego zakolach. Występuje w glebach aluwialnych wytworzonych z piasku nanoszonego przez wody strumienia. Nanoszenie piasku odbywa się głównie w okresie wiosennych roztopów. Zdarza się jednak, że w okresie lata po ulewnych deszczach strumień wychodzi z brzegów pokrywając warstwą piasku przyległy teren. Przy przeciętnych warunkach pogodowych poziom wody w strumieniu znajduje się około 50-70 cm poniżej powierzchni gleby w łęgu gwiazdnicowo-olszowym. W związku z bezpośrednim sąsiedztwem strumienia, gleba w łęgu gwiazdnicowo-olszowym odznacza się dobrym drenażem oddziaływującym korzystnie na jej własności fizyczne. Na przystrumieniowych aluwiach, nieco bardziej wyniesionych w stosunku do poziomu wody w strumieniu, zbiorowisko roślinne wykazuje nawiązanie do grądu. Wyraża się to głównie zmniejszonym udziałem gatunków łęgowych charakterystycznych dla rzędu Alno-Padion.

Na obrzeżach doliny strumienia za strefą łęgu gwiazdnicowo-olszowego występuje miejscami łęg jesionowo-olszowy Circaeo-Alnetum. Odznacza się on znacznie większym bogactwem florystycznym i obecnością gatunków olsowych oraz dość dużym udziałem gatunków bagiennych. Występuje on na glebie mułowo-błotnej mokrej, a w okresie wiosny i po obfitych deszczach nawet podtopionej. Duża wilgotność gleby wynika z pewnego oddalenia od strumienia i izolacji od jego drenującego oddziaływania.

W środkowej części rezerwatu, przy południowym brzegu doliny strumienia występuje źródlisko. W bezpośrednim sąsiedztwie źródliska występuje łęg jesionowo-olszowy otoczony fragmentami grądu Tilio-Carpinetum. W strefie kontaktu łęgu jesionowo-olszowego z grądem występuje bogate stanowisko widłaka wrońca Huperzia selago i widłaka jałowcowego Lycopadium annotinum. Tu rośnie też wawrzynek wilczełyko Daphne mezereum. We wschodniej części rezerwatu występuje łąka użytkowana jako pastwisko. W samym strumieniu rosną: moczarka kanadyjska Elodea canadensis, przetacznik bobownik Veronica anagallis rzęśl długoszyjkowa Callitriche cophocarapa. Ponadto z gatunków rzadkich należy wymienić: kokorycz pełną Corydalis solida, czartawę pośrednią Circaea intermedia oraz derenia świdwę Cornus sanguinea i drobną niepozorną paproć cienkozarodniową nasięźrzał pospolity Ophioglossum vulgatum.

 

Gmina, do której należy obiekt:
Dobrzyniewo Kościelne