ZIELONE WROTA

rezerwat JELONKA

Rezerwat powstały na piaszczystych nieużytkach porolnych w gminie Kleszczele na południowym skraju Puszczy Białowieskiej. Występują tu głównie murawy napiskowe z rzadkimi gatunkami roślin.


Powierzchnia (ha): 227,00

 

Rok utworzenia: 1989

 

Powstały na podstawie aktu:
Zarządzenie MOŚiZN z 08.12.1989 r. (M.P. z Nr 44, poz. 357)

 

Cel ochrony:
Zachowanie w naturalnym stanie kompleksu muraw piaskowych, jałowczysk i zarośli jałowcowo - osikowych powstałych na jałowych nieużytkach porolnych. Liczne zarośla jałowcowe i jałowcowo-osikowe to postępująca sukcesja wtórna, prowadząca do odtworzenia w tym miejscu lasu.

 

Opis:
Typ rezerwatu: krajobrazowy


Położony na terenie Nadleśnictwa Bielsk Podlaski, w gminie Kleszczele, I km na południowy-zachód od wsi Jelonka, po obu stronach szosy z Hajnówki do Kleszczel). Rezerwat na całej powierzchni podlega ochronie ścisłej. Dojazd autobusem PKS do wsi Jelonka lub Kleszczele 2 km na północny-wschód od rezerwatu. Celem rezerwatu jest zachowanie kompleksu muraw piaskowych, jałowczysk i zarośli jałowcowo-osikowych powstałych na jałowych nieużytkach porolnych, odznaczających się swoistą szatą roślinną i podlegających sukcesji wtórnej prowadzącej do odtworzenia ekosystemu leśnego.

 

Teren rezerwatu wzniesiony od 180 do 185 m n.p.m. jest lekko pochylony w kierunku południowo-wschodnim. Pokrywają go utwory zlodowacenia środkowopolskiego. Są to głównie piaski i żwiry z głazami. Pomimo ubogich gleb szata roślinna jest dość bogata i urozmaicona.

Flora. Występuje tu ponad I50 gatunków roślin naczyniowych, ok. 40 gatunków mszaków i ponad 60 gatunków porostów. Wśród roślin naczyniowych jest szereg gatunków rzadkich i zanikających w związku z powszechnym zalesieniem tego typu suchych muraw piaskowych. Są to m.in. goździk piaskowy Dianthus arenarius, łyszczec baldachogronowy Gvpsophila,fasttgiata, strzęplica sina Koeleria gluucw, mącznica lekarska Avctostahhvlos uva-ursi, chroszcz nagołodygowy Teesctalea nudicaulis.

 

Największą powierzchnię na terenie rezerwatu zajmuje zbiorowisko murawy pias­kowej z udziałem jałowców z dominacją takich gatunków jak jasieniec piaskowy Jasione otorttnr2a, kocanki piaskowe Heliehrv.surrr arenarium, bylica polna Artemisia campestris, jastrzębiec kosmaczek Hieraciurn pilo.sella, szczaw polny Rumex acetosella, szczotlicha siwa Corvnephorus canescens, gorysz pagórkowy Peucedanum oreoselinum i inne. W zbiorowisku tym występują też liczne porosty.

W miejscach o bardziej zaawansowanym procesie sukcesji, gdzie wśród zarośli jałowca wkraczają gatunki drzewiaste: sosna, osika, brzoza brodawkowata, pojawiają się krzewy: janowiec barwierski Genista tinctorża, szczodrzeńce: ruski Cyti.sus ruthenicu.s i rozesłany C. ratisbonensis oraz wierzby: uszata Salix aurita, iwa S. caprea, rokita S. rosmarinifolia, a wśród roślin zielnych coraz większy udział uzyskują ciemiężyk biało­kwiatowy Vincetoxżcum officinale, przytulie: pospolita Galium mollugo i właściwa G. verum. Pojawiają się też gatunki leśne : borówka czarna i~accinium myrtillus, brusznica V. vitis-idaea, gruszyczka jednostronna Pirola secunda, pszeniec zwyczajny Melampyrum pratense, a wśród mchów gajnik lśniący Hylocomium sptendens.

 

We wschódniej części rezerwatu występują trzy nieckowate płytkie obniżenia o płaskim dnie z wodą utrzymującą się często przeż cały rok. Przez okoliczną ludność zwane są ługami. Występują tu w układzie koncentrycznym trzy typy zbiorowisk. Na obrzeżach wykształca się zbiorowisko trzęślicy modrej Molinia coerulea, za nim występuje zbiorowisko niskich turzyc: siwej Carex canescens i pospolitej C. fusca. Całe dno nieckowatych obniżeń zajmuje zbiorowisko turzycy nitkowatej Carex lasiocarpa.

 

Ze zwierząt na terenie rezerwatu można spotkać jelenia, sarnę, dzika, a nawet rysia, a w podtopionych ługach pojawia się rybitwa białoskrzydła Chlidonias leucoptera.

 

Gmina, do której należy obiekt:
Kleszczele