ZIELONE WROTA

rezerwat GŁĘBOKI KĄT

Rezerwat w Puszczy Białowieskiej chroniący zachowany w naturalnym stanie borealny bór świerkowy torfowcowy, z licznymi gatunkami mchów i wątrobowców. Zbiorowisko to jest typowe dla północnych regionów Europy.


Powierzchnia (ha): 40,46

 

Rok utworzenia: 1979

 

Powstały na podstawie aktu:
Zarządzenie MLiPD z 16.10.1979 r. (M.P. Nr 26, poz. 141)

 

Cel ochrony:
Zachowanie w naturalnym stanie fragmentu Puszczy Białowieskiej obejmującego bór świerkowy, torfowcowy o charakterze borealnym. Inne rodzaje lasów w rezerwacie to łęg, grąd i ols.

 

Opis:
Typ rezerwatu: torfowiskowy


Położony jest we wschodniej części Puszczy Białowieskiej w Obrębie Leśna, w Nadleśnictwie Hajnówka. Obejmuje cały oddział 439 A i południową część oddziału 414 C. Celem rezerwatu jest zachowanie w naturalnym stanie fragmentu Puszczy Białowieskiej obejmującego bór świerkowy torfowcowy o charakterze borealnym. Wschodnią część rezerwatu zajmuje bór świerkowy torfowcowy reprezentujący podzespół Sphagno girgensohnii-Piceetum dryopteridetosum. Odznacza się on drzewostanem świerkowym z niewielką domieszką sosny, rzadziej brzozy omszonej i olszy. W warstwie ziół obok gatunków borowych jak borówka czarna, borówka brusznica, gruszyczka jednostronna Pirola secunda, listera sercowata Listera cordata występują gatunki grądowe: prosownica rozpierzchła Milium effusum, kostrzewa olbrzymia Festuca gigantea i olsowe: narecznica błotna Thelypteris palustris, psianka słodkogórz Solanum dulcamara i rzadziej inne. Warstwa mchów rozwija się w poszczególnych płatach dość różnie pokrywając od 20 do 85 % powierzchni. Występuje bardzo duża liczba gatunków mchów i wątrobowców. Jest to jedna z bardziej charakterystycznych cech tego podzespołu. Odznacza się on kępiastą strukturą. Drzewa i podszyt występują na wyniesieniach osiągających 15-25 cm utworzonych przez systemy korzeniowe drzew. Tu rosną głównie gatunki oligotroficzne borówki: czarna i brusznica i borowe mchy: rokitnik pospolity, widłoząb falisty, rzęsiak pospolity i inne. Na bardziej wyniesionych mszystych kępach porośniętych przez torfowce spotyka się niekiedy nawet gatunki wysokotorfowiskowe: żurawinę błotną Vaccinium oxycoccus i płonnika Polytriehum strictum. Na obrzeżach kęp występują gatunki eutroficzne: kostrzewa olbrzymia Festuca gigantea, turzyca odległokłosa. Natomiast w podtopionych dolinkach rosną gatunki bagienne: niezapominajka błotna Myosotis palustris, przytulia błotna Galium palustre, wiechlina zwyczajna Poa trivialis, wierzbówka błotna Epilobium palustre i inne. W ostatnich kilku latach obserwuje się proces eutrofizacji gleby w obrębie tego podzespołu przejawiający się m. in. przyhamowaniem rozwoju mszaków, w tym głównie torfowców i silnym rozwojem szczawika zajęczego Oxalis acetosella. Podzespół ten ma duże znaczenie dla ochrony szeregu gatunków roślin naczyniowych i mszaków występujących tylko w tym podzespole, jak np. listera sercowata Listera cordata, turzyca życicowa Carex loliacea, turzyca delikatna C. tenella, torfowiec Sphagnum vulfianum i inne.

 

W zachodniej i południowej części rezerwatu duże powierzchnie zajmuje zespół łęgu jesionowo-olszowego Circaeo-Alnetum. W drzewostanie dominuje olsza ze znaczną zwykle domieszką świerka. Niewielką pojedynczą domieszkę stanowią brzoza omszona i jesion. Niekiedy gatunkiem głównym jest świerk lub brzoza omszona. Warstwa ziół rozwinięta jest bujnie. Jej głównym składnikiem jest zwykle pokrzywa t7rtica dioica tworząca niekiedy zwarte łany i nadająca zbiorowiskom łęgowym specyficzną fizjonomię. Ponadto w dość dużych ilościach występują ostrożeń warzywny Cirsium oleraceum, gwiazdnica gajowa Stellaria nemorum, szczyr trwały Mercurialis perennis i gajowiec żółty Galeobdolon luteum. Warstwa mchów w poszczególnych płatach wykształca się różnie. W miejscach, gdzie bardzo bujnie rozwija się pokrzywa mchy są zredukowane do bardzo niewielkich ilości.

 

W południowej części rezerwatu na stosunkowo niedużej powierzchni występuje grąd murszowy Tilio-Carpinetum circaeaetosum alpine. Odznacza się on wielogatunkowym drzewostanem, w którym głównymi gatunkami są olsza, świerk i jesion, pojedynczą domieszkę stanowi często brzoza omszona, dąb, lipa, a w dolnej warstwie drźew - grab. W dobrze wykształconej warstwie krzewów głównym składnikiem jest leszczyna, domieszkę stanowią natomiast podszyty gatunków tworzących drzewostan oraz jarzębina, kruszyna, wawrzynek wilczełyko i kilka innych. Runo jest dość bogate i składa się głównie z gatunków grądowych. Występują tu też zawsze, ale w niewielkich ilościach, rośliny wilgotnych siedlisk, rosnące głównie w łęgu jesionowo-olszowym, jak czartawa drobna Circaea alpina, pępawa błotna Crepis paludosa, ostrożeń warzywny, wiechlina odległokłosowa Poa remota. Są one dobrymi gatunkami wyróżniającymi ten podzespół. Grąd murszowy występuje na wilgotnych glebach murszowych w sąsiedztwie łęgu jesionowo-olszowego lub w mozaikowym układzie z podtopionymi dolinkami porośniętymi roślinnością łęgową.

 

W środkowej części oddziału 439A i w paru miejscach w południowej części rezerwatu występuje ols Carici elongatae-Alnetum. Występuje on tu w dwu postaciach: typowej - z drzewostanem olszowym z niewielką domieszką świerka i jesionu oraz w postaci brzozowej z drzewostanem złożonym głównie z brzozy omszonej z niewielką domieszką świerka i pojedynczymi olszami.

 

Gmina, do której należy obiekt:
Hajnówka

 

Mapa i położenie obiektu: