PRZYRODA -> Rezerwaty

rezerwat GORBACZ

Rezerwat obejmujący bardzo stare, oligotroficzne jezioro Gorbacz z i przyległymi do niego torfowiskami niskimi i wysokimi. Ciekawa jest tu przede wszystkim flora bagienna i wodna, z takimi rzadkimi gatunkami jak: rosiczka okrągłolistna, ramienica i rdestnica ostrolistna.


Powierzchnia (ha): 113,73

 

Rok utworzenia: 1966, 1968

 

Powstały na podstawie aktu:
Zarządzenie MLiPD z 29.12.1966 (M.P. Nr z 1967 r. Nr 5, poz. 27), powiększenie: Zarz. MliPD z 04.06.1968 (M.P. Nr 27, poz. 180)

 

Cel ochrony:
Zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych oligotroficznego jeziora Gorbacz z interesującą roślinnością wodną, torfowiskami niskimi i wysokimi.

 

Opis:
Typ rezerwatu: torfowiskowy


Położony jest na południe od wsi Gorbacz, 6 km na południowy-wschód od Michałowa. Dojazd autobusem PKS do przystanku Gorbacz, 300 m od północnej granicy rezerwatu. Celem rezerwatu jest ochrona torfowiska wysokiego z szeregiem rzadkich gatunków roślin.

 

Rezerwat Gorbacz obejmuje oligotroficzne jezioro z interesującą roślinnością wodną i dużą część otaczającego rozległego torfowiska. Jest to jedno z bardzo niewielu zachowanych jezior na obszarze zlodowacenia środkowopolskiego. Jezioro obecnie zajmuje powierzchnię 19 ha. Jest pozostałością rozległego niegdyś jeziora zajmującego całą szeroką dolinę. Jezioro Gorbacz jest płytkie. Jego głębokość w północnej części wynosi zaledwie 40 cm, w części południowo-zachodniej dochodzi do 120 cm. Pod warstwą wody do głębokości 2 m występuje rzadki muł, przechodzący w muł z gytią. Niżej do głębokości 6 m zalega gytia.

 

Flora

Od strony północno-wschodniej, wschodniej i południowo-wschodniej do jeziora przylegają torfowiska niskie. Od strony zachodniej występuje rozległe torfowisko wysokie.

Dno jeziora na dużej powierzchni jest porośnięte przez ramienice Chara,fragilis i Ch. foetida oraz rdestnicę ostrolistną Potamogeon acutifolius. Licznie występuje również rdestnica połyskująca P. lusens, a w strefie przybrzeżnej - głównie zachodniej ezęści jeziora, rdestnica pływająca P. natans, której towarzyszą grzybienie północne Nymphaea candida. Miejscami w zatorfionych zatoczkach, w sąsiedztwie szuwaru, spotyka się zwarte płaty osoki aloesowatej. Jezioro otacza zwartym pierścieniem pływający mszar. Od strony północno-wschod­niej i wschodniej w sąsiedztwie torfowisk niskich występuje zespół szuwaru Scir­po-Phragmitetum, łozowisko Salicetum pentanclro- cinereae i niewielkie kępy olsu Carici elongatae- Alnetum. Od strony północno-zachodniej i zachodniej mszar tworzą zbiorowi­ska z licznie występującymi gatunkami jak: rosiczka okrągłolistna.

 

Gmina, do której należy obiekt:
Michałowo

 

Mapa i położenie obiektu:

 

 

 


 

Plan ochrony przyrody (na pds. danych Biuletynu Informacji Publicznej UW Białystok):

Rozporządzenie Nr 15/03

Wojewody Podlaskiego

z dnia 16 lipca 2003 r.

w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody "Gorbacz".

Na podstawie art. 13 a ust. 6 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079, Nr 100, poz. 1085, Nr 110, poz. 1189 i Nr 145, poz. 1623, z 2002 r. Nr 130, poz. 1112 oraz z 2003 r. Nr 80, poz.717) zarządza się, co następuje:

 

§ 1. 1. Ustanawia się plan ochrony dla rezerwatu przyrody "Gorbacz" zwany dalej "Planem ochrony".

2. Treść planu ochrony zawiera załącznik nr 1 do rozporządzenia.

3. Lokalizację rezerwatu przyrody przedstawia mapa stanowiąca załącznik nr 2 do rozporządzenia.

 

§ 2. Plan ochrony obowiązuje do dnia 31 grudnia 2022 r.

 

§ 3. Nadzór nad wykonaniem rozporządzenia powierza się Wojewódzkiemu Konserwatorowi Przyrody.

 

§ 4Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie czternastu dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Podlaskiego.

 

 

Wojewoda Podlaski

Marek Strzaliński

Załącznik Nr 1

do rozporządzenia Nr 15/03

Wojewody Podlaskiego

z dnia 16 lipca 2003 r.

 

 

Plan ochrony dla rezerwatu przyrody "Gorbacz"

 

Rozdział 1

Dane ogólne

 

§ 1. Podstawę prawną ochrony rezerwatowej stanowi:

1) zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 29 grudnia 1966 r.
w sprawie uznania za rezerwat przyrody (M. P. z 1967 r. Nr 5, poz. 27 oraz z 1968 r. M. P. Nr 27 poz.180);

2) obwieszczenie Wojewody Podlaskiego z dnia 16 stycznia 2002 r. w sprawie ogłoszenia wykazu rezerwatów utworzonych do dnia 31 grudnia 1998 r. (Dz. Urz. Woj. Podl. Nr 2, poz. 39).

§ 2. 1. Powierzchnia rezerwatu wynosi 113,73 ha, z tego:

          1) leśna - 90,50 ha;

          2) nieleśna - 23,23 ha.

 

 

       2. Rezerwat jest położony:

1) wg podziału administracyjnego Polski w województwie podlaskim, powiecie białostockim, gminie Michałowo;

2) wg podziału przyrodniczo - geograficznego Polski rezerwat ten znajduje się
w mezoregionie Wysoczyzny Białostockiej, makroregionie Niziny Północno - Podlaskiej, podprowincji Wysoczyzny Podlasko- Białoruskiej, prowincji Niżu Zachodnio - Rosyjskiego;

3) wg regionalizacji przyrodniczo - leśnej rezerwat ten znajduje się w II krainie Mazursko - Podlaskiej, dzielnicy Wysoczyzny Bielsko - Białostockiej.

 

3. W granicach rezerwatu znajduje się zwarty kompleks leśny, obejmujący oddziały: 93, 94a, 96, 97 oraz jezioro Gorbacz, stanowiące część oddziału 94.

§ 3. Grunty rezerwatu stanowią własność Skarbu Państwa, będące w zarządzie Nadleśnictwa Żednia.

Rozdział 2

Charakterystyka i diagnoza stanu przyrody

 

§ 4. 1. Gleby leśne rezerwatu:

1) torfowa torfowisk niskich - 30,31 ha

2) torfowa torfowisk przejściowych - 18,94 ha

3) torfowa torfowisk wysokich - 31,26 ha

4) torfowo - murszowa - 14,21 ha

2. Klasy gleb rolniczych:

1) Ł VI - 5,63 ha

2) Ps VI - 0,67 ha

3) pod wodami - 12,71 ha.

3. Wykorzystanie gleb rolniczych.

Łąki i pastwiska wyłączone są z użytkowania rolniczego i pozostawia się je do naturalnej sukcesji.

§ 5. Ekosystemy przyrodnicze:

1) leśne;

2) wodne;

3) nieleśne.

§ 6. Siedliska przyrodnicze:

1) Typy siedliskowe: Bb - 47,17 ha, BMb - 14,02 ha, LMb - 24,72 ha, Ol - 8,81 ha;

2) Zespoły roślinne lasu:

a) Typhetum latifoliae - 3,20 ha;

b) Caricetum limosae - 4,22 ha;

c) Carici elongatae - Alnetum - 37,89 ha;

d) Vaccinio uliginosi - Pinetum - 50,10 ha.

3) Gatunki panujące drzewostanów: Brz - 75,67 ha, Ol - 9,16 ha, So - 5,04 ha.

4) Klasy wieków drzewostanów: I - 47,83 ha, II - 17,20 ha, III - 18,90 ha, IV - 0,96 ha,
V - 1,18 ha.

§ 7. W rezerwacie występuje siedlisko przyrodnicze - sosnowy bór bagienny (Vaccinio uliginosi - Pinetum ) o powierzchni 50,10 ha wymienione w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 sierpnia 2001 r. w sprawie określenia rodzaju siedlisk przyrodniczych podlegających ochronie (Dz. U. Nr 92, poz. 1029).

§ 8. Rośliny chronione i rzadkie występujące w rezerwacie:

 

Lp.

Nazwa gatunkowa

(łacińska i polska)

Liczebność

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

21.

22.

23.

24.

25.

* Chamaedaphne calyculata chamedafne północna

* Drosera rotundifolia rosiczka okrągłolistna

* Lycopodium annotinum widłak jałowcowaty

* Nymphaea candida grzybień północny

. Aulacomnium palustre mochwiał błotny

. Calliergonella cuspidata

. Climatium dendroides drabik drzewkowaty

. Frangula alnus kruszyna pospolita

. Hylocomium splendens gajnik lśniący

. Ledum palustre bagno zwyczajne

. Menyanthes trifoliata bobrek trójlistkowy

. Pleurozium schreberi rokietnik pospolity

. Politrchum commune płonnik pospolity

. Politrchum strictum płonnik sztywny

. Sphagnum cuspidatum torfowiec spiczastolistny

. Sphagnum medium

. Sphagnum nemoreum torfowiec ostrolistny

. Sphagnum palustre torfowiec błotny

. Sphagnum recurvum

. Sphagnum rubellum

. Thuidium tamariscinum tujowiec tamaryszkowaty

% Calla palustris czermień błotna

% Carex chordorrhiza turzyca strunowa

% Sparganium minimum jeżogłówka najmniejsza

% Utricularia intermedia pływacz średni

sporadyczny

sporadyczny

liczny

sporadyczny

sporadyczny

sporadyczny

nieliczny

częsty

częsty

nieliczny

nieliczny

częsty

liczny

nieliczny

sporadyczny

sporadyczny

sporadyczny

sporadyczny

sporadyczny

sporadyczny

sporadyczny

nieliczny

sporadyczny

sporadyczny

sporadyczny

* - gatunki objęte ochroną ścisłą

. - gatunki objęte ochroną częściową

% - gatunki rzadkie

 

§ 9. Zwierzęta dziko występujące i ich siedliska:

Na jeziorze Gorbacz zanotowano gniazdowanie kaczki krzyżówki (Anas platyrhynchos), cyranki (Anas querquedula), cyraneczki (Anas crecca), podgorzałki (Aythya nyroca), łyski (Fulica atra), i perkoza (Podiceps Cristatus). Na obrzeżach jeziora gnieżdżą się czajki (Vanellus vanellus), kszyki (Gallinago gallinago), rycyki (Limosa limosa) oraz bojowniki (Philomachus puqnax). Fauna ryb w jeziorze jest uboga, występuje tu szczupak (Esox lucius), karaś (Carassius carassius), lin (Tinca tinca), płoć (Rutilus rutilus), wzdręga (Scarolinins erythrophthalmus), piskorz (Misqurnus fossilis) i okoń (Perca fluviatilis). Gatunkami przejściowymi w rezerwacie są: łoś (Alces alces), lis (Vulpes vulpes), dzik (Sus scrofa), zając szarak (Lepus europaeus) oraz bóbr (Castor fiber).

Rozdział 3

Cele ochrony

§ 10. Celem ochrony jest zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych torfowisk wysokiego i niskiego, porosłych sosną i brzozą o typie boru bagiennego, wśród których znajduje się zarastające jezioro z rzadką roślinnością.

Rozdział 4

Obszary ochrony częściowej

§ 11. Obszar ochrony częściowej obejmuje 113,73 ha.

Na terenie rezerwatu Gorbacz nie została wprowadzona ochrona ścisła czy też krajobrazowa.

Rozdział 5

Program działań ochronnych

§ 12. Obszar ochrony częściowej:

Działanie ochronne

Zakres działań

unaturalnienie drzewostanów

zwiększenie odporności ekosystemów leśnych poprzez zachowanie lub przywrócenie właściwego składu gatunkowego drzew zgodnie z siedliskiem, struktury wiekowej i pionowej

monitorowanie stanu lasu i zagrożeń drzewostanów

kontrola stanu sanitarnego w drzewostanach, ochrona przeciwpożarowa, ochrona przed szkodnictwem

Rozdział 6

Sposoby eliminacji i minimalizacji zagrożeń dla przyrody

§ 13. Sposoby eliminacji i minimalizacji zagrożeń dla przyrody przedstawia tabela:

Lp.

Zagrożenie

Sposoby eliminacji i minimalizacji zagrożeń

Kto realizuje

1.

postępujące obniżenie poziomu wód gruntowych na torfowiskach

działanie zmierzające do poprawy retencji na terenie rezerwatu i w jego sąsiedztwie

Nadleśniczy

2.

szkodliwy wpływ skutków nadmiernej penetracji

budowa infrastruktury zabezpieczającej teren rezerwatu

Nadleśniczy

 

Rozdział 7

Obszary i sposoby udostępniania

dla celów naukowych, dydaktycznych, turystycznych i rekreacyjnych

§ 14. Obszary i sposoby udostępniania dla celów naukowych, dydaktycznych.

Cel udostępnienia

Obszary udostępnienia

Sposób

udostępnienia

Kto realizuje

badania naukowe i zajęcia dydaktyczne

teren rezerwatu

zgoda na wejście

Wojewoda Podlaski

 

Rozdział 8

Opis sposobów ochrony

§ 15. Użytkowanie ekosystemów wodnych polegać będzie na:

1) wykonywaniu zastawek na rowach melioracyjnych;

2) zarybianiu jeziora Gorbacz gatunkami ryb drapieżnych.

§ 16. Ochrona ekosystemów leśnych polegać będzie na:

1) kontroli stanu sanitarnego drzewostanów szczególnie narażonych na czynniki chorobowe;

2) ochronnie drapieżnej entomofauny, mogącej w określonych warunkach sprzyjać w walce ze szkodnikami owadzimi.

§ 17. Ochrona gatunków zwierząt dziko występujących i ich siedlisk polegać będzie na:

1) stabilizacji stosunków wodnych;

2) wzbogacaniu nisz ekologicznych, w tym ochrona drzew murszastych, dziuplastych
i martwych.

Rozdział 9

Ustaleniu do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego

§ 18. Obszary przyległe do granic rezerwatu "Gorbacz" winne pozostać w dotychczasowym przeznaczeniu tj. jako tereny rolno - leśne.

 

Rozdział 10

Zadania ochronne oraz sposób ich wykonywania

§ 19. Zadania ochronne oraz sposób ich wykonywania przedstawia tabela:

Lp.

Zadanie

ochronne

Lokalizacja

Powierzchnia

Jednostka

realizująca

1.

wykonywanie zastawek na ciekach wodnych

Oddz.:96b, 93g

 

Nadleśnictwo

Żednia

2.

bez zabiegów gospodarczo -ochronnych

Oddz.: 93, 94a, 96, 97

90,50

Nadleśnictwo

Żednia

3.

zarybianie jeziora

Oddz. 94 cz.

23,23

Nadleśnictwo Żednia

 




Zielone Wrota 2006-2021 © Stowarzyszenie na Rzecz Ekorozwoju "AGRO-GROUP"