PRZYRODA -> Rezerwaty

rezerwat GŁUSZEC

Rezerwat chroniący bory sosnowe i torfowiska wysokie w Puszczy Białowieskiej - zbiorowiska występujące tu nielicznie. Dominują w nim bory: czernicowy, brusznicowy i bagienny. Miejsce wypalania węgla drzewnego z XVIII i jeden kurhan z wczesnego średniowiecza. Rezerwat jest ostoją głuszca.


Powierzchnia (ha): 122,68

 

Rok utworzenia: 1979

 

Powstały na podstawie aktu:
Mon. pol. Nr 26 z dnia 31 października 1979 r., poz. 141, § 4

 

Cel ochrony:
ochrona lepiej zachowanych fragmentów Puszczy Białowieskiej 

 

Opis:
Położony jest w północno-wschodniej części Puszczy Białowieskiej, w Nadleśnictwie Browsk. Dojazd autobusem PKS do wsi Masiewo położonej 1,5 km na północ od rezerwatu. Celem rezerwatu jest ochrona lepiej zachowanych fragmentów Puszczy Białowieskiej. Jest to rezerwat częściowy uzupełniający Białowieski Park Narodowy w zakresie ochrony borów sosnowych i torfowisk. Zbiorowiska te bowiem na terenie Parku występują na bardzo niewielkich powierzchniach i wykształcone są fragmentarycznie. Północna część rezerwatu, niemal zupełnie płaska i na dużych powierzchniach zatorfiona, leży na wysokości 157 m n.p.m. W kierunku południowo-wschodnim teren łagodnie się wznosi do wysokości 162,5 m n.p.m. Różnice wysokości mieszczą się więc w granicach 5 m. Północną i zachodnią część rezerwatu pokrywają piaski luźne, na dużej powierzchni przykryte różnej miąższości warstwą torfu. W części południowo-wschodniej występują piaski słabo gliniaste i gliniaste lekkie. Rezerwat znajduje się w strefie lokalnego wododziału. Warunkuje to występowanie torfowisk wysokich. Wody spływają w czterech kierunkach: wschodnim, północnym, północno-zachodnim i zachodnim. Ogólnie teren rezerwatu odznacza się płytko zalegającą wodą gruntową oraz występowaniem dużych powierzchni zatorfionych. W kilku miejscach występują niewielkie obniżenia, w których woda utrzymuje się w ciągu całego roku. W granicach rezerwatu znalazły się zręby wykonane przed utworzeniem rezerwatu i młodniki. Zajmują one 'stosunkowo niewielką powierzchnię i ulegają regeneracji. W południowo-wschodniej części rezerwatu na znacznej powierzchni występuje silnie przerzedzony starodrzew z bujnie rozwiniętą warstwą młodych drzew, z dużym udziałem gatunków lekkonasiennych: brzozy brodawkowatej, osiki, rzadziej olszy czarnej.

 

W środkowej części oddziału 136 D występuje pagórek zbudowany z ziemi z dużym udziałem węgli - miejsce wypalania w XVIII w. węgla drzewnego. Natomiast w północno-zachodnim narożu oddziału 135 A znajduje się niewielki kurhan, pochodzący prawdopodobnie, jak większość tego typu obiektów w Puszczy, z okresu wczesnego średniowiecza.

 

W rezerwacie dominuje roślinność siedlisk oligotroficznych, z czego wynika stosunkowo małe bogactwo flory. Jedynie południowo-wschodnia część, odznaczająca się siedliskami mezotroficznymi, ma bogatą florę. Na terenie rezerwatu występuje tu jednak szereg rzadkich składników flory, wśród których jest 11 podlegających ochronie gatunkowej. Niektóre gatunki, jak pływacz pośredni Utricularia intermedia, sit drobny Juncus bulbosus, widłak cyprysowaty Diphasium tristachyum zostały znalęzione dotychczas na terenie polskiej części Puszczy Białowieskiej tylko w tym rezerwacie. Do bardzo rzadkich w Puszczy należą też rosiczka okrągłolistna Drosera rotundifolia, turzyca bagienna Carex limosa, paprotka zwyczajna Polypodium vulgare i widłak spłaszczony Diphasium complanatum. Na terenie rezerwatu Głuszec dominują lasy. Jednak również zbiorowiska nieleśne odgrywają istotną rolę w całokształcie szaty roślinnej. Są to przy tym w zdecydowanej większości zbiorowiska naturalne. Łącznie występuje tu 10 zespołów leśnych oraz 10 zespołów nieleśnych.

 

Największą powierzchnię zajmuje zespół boru czernicowego. Charakteryzuje się on dorodnym drzewostanem sosnowym z dużym udziałem świerka. W warstwie ziół dominuje borówka czarna Yaccinium myrtillus w towarzystwie kilku innych gatunków borowych. Warstwę mchów o dość dużym stopniu pokrycia tworzą głównie rokietnik pospolity Entodon schreberi, widłoząb falisty Dicranum udulatum i gajnik lśniący Hylocomium splendens. W warstwie ziół i w warstwie mchów zawsze są obecne gatunki siedlisk wilgotnych: trzęślica modra Molinia coerulea - zwykle dość licznie oraz w niewielkich ilościach borówka bagienna Liaccinium uliginosum, rzadziej bagno zwyczajne Ledum palustre, a wśród mchów płonnik pospolity Polytrichum commune oraz torfowce: torfowiec odgięty Sphagnum apiculatum, torfowiec ostrolistny Sphagnum nemoreum, rzadziej inne. Zespół ten występuje w miejscach płaskich, na glebach wilgotnych zbielicowanych, wytworzonych z piasków luźnych.

 

W miejscach nieco wyniesionych występuje bór brusznicowy. Skład drzewostanu jest tu podobny jak w borze czernicowym, ale mniej dorodny. Słabiej jest tu wykształcona warstwa ziół. W jej składzie występują gatunki siedlisk suchych, jak kostrzewa owcza Festuca ovina, turzyca wrzosowiskowa Carex ericetorum, trzcinnik piaskowy Calamagrostis epigeios lub umiarkowanie wilgotnych, jak szczodrzeniec ruski Cytisu.s rutheni, konwalia majowa Convallaria maialis, pomocnik baldaszkowaty Chimaphila umbellata.

 

W wielu miejscach, ale zwykle na niewielkich powierzchniach, występuje bór bagienny (łochyniowy). Ma on drzewostan znacznie rozluźniony, złożony głównie z sosny. Niewielką domieszkę i głównie tylko w niższej warstwie tworzą brzoza omszona, niekiedy również brzoza brodawkowata i świerk. W runie dominują krzewinki, głównie borówka bagienna Vaccżnium uligżnosum i czarna Vaccinium mnyrtillus. Zawsze występuje tu bagno zwyczajne Ledum palustre. W niewielkich ilościach spotyka się tu też gatunki wysokotorfowiskowe: wełniankę pochwowatą Eriophporum vaginatum, żurawinę błotną Vaccinium oxycoccos i modrzewnicę zwyczajną Androrneda polifolia. W warstwie mchów duży udział mają torfowce. Często one właśnie stanowią główny składnik tej warstwy.

 

W północnej i wschodniej części rezerwatu występuje torfowisko wysokie. Zespół ten odznacza się rzadkim i niskim (7- 4 m) drzewostanem sosnowym pomimo jego znacznego wieku (90 - 100 lat). W warstwie ziół dominują gatunki wysokotorfowiskowe. Bujnie rozwinięta warstwa mszysta złożona jest głównie z torfowców. Miejscami występują płaty z dużym udziałem wełnianki pochwowatej Erżophorum vaginatum.

 

W kilku miejscach w sąsiedztwie torfowiska wysokiego lub boru bagiennego występuje torfowcowo-brzozowy las bagienny. Charakteryzuje się on bardzo rzadkim drzewostanem złożonym ze słabo rosnącej sosny i brzozy omszonej często z pojedynczą domieszką brzozy brodawkowatej, a niekiedy również olszy. W warstwie krzewów występują zawsze wierzby, głównie wierzba uszata Salix aurita, w mniejszej ilości wierzba szara S. cinerea. W runie dominują turzyce, głównie turzyca pospolita Carex fuscai turzyca nitkowata Carex lasiocarpa.

 

W południowo-zachodniej części rezerwatu na powierzchni kilku arów występuje ols Carici elongatae-Alnetum. Jest to silnie podtopiona postać zespołu odznaczająca się dużym udziałem roślin wodnych, jak okrężnica bagienna Hottonia palustris i rzęsa drobna Lemna minor.

 

W południowo-wschodniej części rezerwatu dość dużą powierzchnię zajmuje zespół grądu miodownikowego. Odznacza się on wielogatunkowym drzewostanem złożonym w górnej warstwie z dorodnej sosny, dębu i świerka z niewielką domieszką brzozy brodawkowatej, rzadziej osiki. Dolną warstwę drzew budują głównie grab i świerk. Oba te gatunki wykazują tendencję do zwiększania udziału w budowie drzewostanu. Sosna natomiast nie odnawia się wcale. Warstwa krzewów rozwinięta jest słabo i składa się głównie z podszytowych świerków oraz występujących w bardzo niewielkich ilościach jarzębiny i wawrzynka wilczełyko Daphne mezereum. W warstwie ziół dominują gatunki lasów liściastych z udziałem gatunków ciepłolubnych, jak miodownik melisowaty Melittis melissophyllum, turzyca pagórkowata Carex montana, czyścica storzyszek Calamintha vulgaris, kokoryczka. wonna Polygonatum odoratum, dzwonek brzoskwiniolistny Campanula persicifolia.

 

W kilku miejscach we wschodniej i południowej części rezerwatu występuje trzcinnikowo-świerkowy bór mieszany. Drzewostan tworzą tu świerk z domieszką sosny, brzozy brodawkowatej, rzadziej osiki i dębu. W kiłku miejscach występują bezdrzewne podtopione obniżenia z roślinnością turzycową. Występuje tu głównie zespół turzycy dzióbkowatej Caricetum rostratae. Dość dużą powierzchnię zajmują też zespoły: turzycy sztywnej Caricetum elatae i turzycy pęcherzykowatej Caricetum vesicariae.

 

Ponadto spotyka się niewielkie płaty zbiorowisk: turzycy nitkowatej Caricetum lasiocarpae, turzycy bagiennej Caricetum limosae, ponikła błotnego Eleocharitetum palustris, manny jadalnej Glycerietum fluitantis.

 

Rezerwat stanowi ostoję głuszca, który staje się gatunkiem coraz rzadszym również w Puszczy Białowieskiej.

 

Gmina, do której należy obiekt:
Narewka

 

 

 




Zielone Wrota 2006-2018 © Stowarzyszenie na Rzecz Ekorozwoju "AGRO-GROUP"